با شمشيرهايشان به دست آمده است » ؛ ( إنّ هذا المال ليس لي و لا لك ، و إنّما هو فيء للمسلمين ، و جلب أسيافهم ) . بايد توجّه داشت ، گرچه واژهء « فئ » هنگامى كه در مقابل واژهء غنيمت ( غنايم جنگى ) قرار مىگيرد دو معناى متفاوت دارد ؛ « فئ » به اموالى گفته مىشود كه به دست جنگجويان اسلام افتاده بىآنكه جنگى رخ دهد و طبق موازين شرع متعلّق به بيت المال است ؛ ولى غنيمت ، اموالى است كه جنگجويان به وسيلهء نبرد آن را به دست مىآورند ؛ ولى هنگامى كه « فئ » به تنهايى استعمال مىشود گاهى بر غنيمت نيز اطلاق مىگردد ، بنابراين اگر امام عليه السّلام مىفرمايد : « اين مال فئ مسلمين است و دستاورد شمشيرهاى آنهاست » منافاتى با مفهوم فئ ندارد . سپس امام عليه السّلام مىافزايد : « اگر تو در نبرد آنان شركت كرده بودى سهمى همانند سهم آنان داشتى و گرنه دست‌چين آنها براى غير دهان آنان نخواهد بود » ؛ ( فإنّ شركتهم في حربهم ، كان لك مثل حظّهم ، و إلّا فجناة « 1 » أيديهم لا تكون لغير أفواههم ) . اينكه امام عليه السّلام مىفرمايد : من هم سهمى در اين غنيمت ندارم ، احتمالا به اين سبب است كه آن غنيمت مربوط به جنگهاى محدودى بوده كه بعضى از فرماندهان امام عليه السّلام در آن شركت داشتند نه خود امام عليه السّلام . درست است كه يك پنجم از غنايم جنگى متعلق به بيت المال است و نيز صحيح است كه « عبد اللّه بن زمعه » از « بنى المطلب » بود ( مطلب برادر هاشم است ) نه بنى هاشم و به عقيدهء بعضى بنى المطلب نيز از خمس مىتوانند بهره‌مند شوند « 2 » ؛ ولى احتمالا او فقير و مسكين نبود كه چيزى از خمس به او بدهند . به هر حال اين سخن نشان مىدهد كه امام عليه السّلام در مسائل مالى بسيار دقيق و

--> ( 1 ) . « جناة » به معناى ميوه‌اى است كه از درخت چيده شده ، مفرد است و از مادهء « جنا » بر وزن « جفا » است . ( 2 ) . رجوع شود به جواهر الكلام ، ج 16 ، ص 106 و معتبر محقق حلّى ، ج 2 ، ص 631 ، كتاب الخمس .